ANALİZAraştırma

Durand hattı nedir, Pakistan ve Afganistan neden anlaşamıyor?

KABİL- AFGANHABER.COM – Afganistan’daki Taliban hükümeti ile Pakistan arasında Durand Hattı üzerindeki anlaşmazlık artıyor. Taliban, Pakistan-Afganistan arasındaki sınır olan Durand Hattını başından beri tanımıyor. Afganistan bölgesinin mevcut sınırın çok ötesinde olduğunu iddia ediyor. Afganistan’ın eski hükümeti ile Taliban’ın üzerinde anlaştıkları tek konu bu idi.

Aralık 2021’de Taliban güçleri Pakistan sınır birliklerince sınır hattına ördüğü dikenli telleri topladı ve sınır komşum ile çekilen tel örgü  konusunda şiddetle karşı çıkıyor ve savaş tehdidinde bulundu. Afganistan’ın çoğunluğu Peştunlar ve Taliban, Durand Hattını hiçbir zaman resmi bir sınır hattı olarak görmedi.

Durand Hattı, 19. yüzyılın Rus ve İngiliz İmparatorlukları arasındaki Büyük Oyununun mirasıdır. O zamanlar korku içinde olan Britanya İmparatorluğu, doğuda Rus yayılmacılığını önlemek için Afganistan’ı bir tampon bölge olarak kullandı. Durand Hattı, 12 Kasım 1893’te İngiliz diplomatı Sir Henry Mortimer Durand ile zamanın Afgan hükümdarı Abdurrahman Han arasında imzalandı.

Abdurrahman Han, İkinci Afgan Savaşı’nın bitiminden iki yıl sonra, 1880’de Afganistan Kralı olarak atandı. Bu savaşta İngiliz ordusu Afganistan Krallığı’nın büyük bir bölümünü ele geçirmişti. Abdurrahman Han, İngilizler tarafından kendi isteğiyle kral ilan edildi. Bundan sonra 1893’te Sir Durand ile yaptığı anlaşma, kendisinin ve Britanya Hindistanı ile Afgan sınırındaki nüfuz alanlarının sınırlarını belirledi.

Yedi bölümden oluşan anlaşma, o zamanki Britanya Hindistanı ve Afganistan arasında 2.670 km’lik bir sınır hattı tanındı. Pakistan’ın 14 Ağustos 1947’de Pakistan’ın kurulmasını takip eden yıllarda, Durand Hattı’ındaki bölgeler Pakistan’da aşiret özerk bölgeleri olarak bilinir hale geldi. Abdurrahman Han’dan sonra, Afgan hükümdarları Durand Çizgisini tanımaya büyük ölçüde karşı çıktılar. Sınırın her iki tarafındaki insanlar uzun zaman sınırı serbestçe ve vizesiz geçebiliyorlardı, ancak Hamid Karzai ve Eşref Gani yönetiminde Pakistan ile anlaşmaların imzalanması, BM ve ABD’nin desteğiyle Pakistan sınır geçişlerini kontrol etmek için dikenli tel ve kapılar kurdu ve insanlar sınırı ancak vize ile geçebilirler.

Pakistan-Afganistan sınırı yakınında yaşayan Peştun kabileler, bu hattın evlerini böldüğünü iddia ediyor. Son yüz yıldır aileleri ve aşiretleriyle birlikte o bölgede yaşıyorlardı, ancak İngilizler bu hattı Peştun hakimiyetindeki bölgelerden bir manevra ile çizdi. Sonuç olarak, Peştunlar iki ülke arasındaki duvara hapsedildi.

Afganistan Eski Devlet Başkanı Hamid Karzai döneminde, tüm hükümet birimlerine “sınır” kelimeleri yerine “Durand Hattı” kelimesini kullanma talimatı verildi. Karzai, Durand Hattını tanımadığını defalarca ifade etmesine rağmen, 2009 yılında Karzai hükümeti ile Pakistan arasında, Durand Hattını Afganistan ve Pakistan arasındaki uluslararası sınır olarak zımnen tanıdığı bir anlaşma imzalandı.

2009’da Afganistan’da Ekonomik İşbirliğine İlişkin Üçüncü Bölgesel Konferansta, Afgan delegasyonu, güvenlik ve kalkınmayı geliştirmek için modern bir Durand Line yönetim mekanizması üzerinde çalışmayı kabul etti. Sınır anlaşmazlıkları ve isyancıların geçişleriyle bağlantılı olarak, Afganistan’ın konumu ve eylemleri, Durand Hattı’nı Afganistan ve Pakistan arasındaki uluslararası sınır olarak zımnen onayladı.

Anlaşma Afgan hükümeti tarafından imzalanmasına rağmen 3 Mayıs 2013’te Pakistan güçleri Nangarhar ilindeki Goşte sınırında bir kapı inşa ederken, Afgan güçleri Pakistan güçleriyle çatıştı ve kapıyı imha etti.

Aslında, Pakistan Hükümeti son birkaç yıldır Afganistan ve Pakistan sınırını ayıran Durand Hattı üzerindeki bu çiti hazırlıyor ve Pakistan Hükümeti bunu hazırlamak için milyonlarca rupi harcıyor. Pakistan çitin yapımına Eşref Gani hükümeti Afganistan’dayken başladı ve Pakistan İçişleri Bakanı Şeyh Raşid birkaç ay önce Afganistan sınırının dört bir yanından çitle çevrildiğini, ancak Taliban’ın her zaman Durand’ı kullandığını iddia etmişti.

Şimdi Afganistan’da Taliban iktidardayken, Pakistan tarafından örülen milyonlarca rupi değerindeki çit Taliban tarafından kırılıyor. Aynı zamanda, geçmişte Taliban, Pakistan ordusu çitleri kırarak protesto etmeye gelirse, o zaman Taliban’ın savaşa hazır olduğu konusunda açıkça uyarmıştı.

Başa dön tuşu