AfganistanANALİZGÖRÜŞ

Afganistan: kalıcı barış mı yoksa iç savaş mı?

AFGAN HABER (KABİL)- Afgan Ulusal Partisi genel sekreteri ve Doha-Afganistan zirvesine de katılan Halk Hareketi ‘Aydınlatma Hareketi’nin bir üyesi olan Cafer Mehdevi, Taliban’la anlaştıktan sonra olası senaryolar hakkında Afgan Haber’a yazdı.

Geçenlerde Katar’da Taliban siyasi ofisini kıdemli üyeleri ve Taliban müzakere ekibi ile geniş çaplı toplantılar ve tartışmalar yaptım.

Afgan toplumundaki sosyal, kültürel ve özellikle de nesiller arası gelişmelere dair gerçekçi görüşleri, Afgan krizinin temel meselelerini anlama, “Afganistan İslam Emirliği” dönemine eleştirel ve patolojik yaklaşımları ve Afganistan’la rasyonel ve yapıcı diyaloglara hazır olmalarına bakınca, Taliban’la ilgili yirmi yıldan fazla bir süredir okuduğum, yazdığım ve konuştuğumdan farklı  konulardı.

Bu anlayışla Bonn Konferansı’na denk gelen bir makalede yazdım: “Bonn Konferansı Afganistan’a kalıcı barış ve güvenliği getiremez çünkü Taliban temsilcileri Afgan savaş-barış denklemlerinin önemli bir parçası olarak konferanstan yoksun.”

Şimdi, yaklaşık yirmi yıllık kanlı savaşlardan ve yaygın siyasi istikrarsızlıktan sonra, Afganistan’da kalıcı barış ve güvenliği sağlama çabalarının doğru yolda olduğuna sevindim, ama yanlış varsayımdan, dünyadan ve özellikle ezilen halktan derinden üzülüyorum. Toprağım ne kadar ağır bir bedel ödedi!

Taliban ile ABD arasındaki bir anlaşmanın imzalanması, Afganistan siyasi tarihinde önemli, yeni ve hassas bir aşama başlatıyor. Bunu takiben Afganistan’ın geleceği için iki senaryo mümkün: 1. Adil barışı ve sürdürülebilir güvenliği sağlamak; Afganistan, anarşizm ve iç savaşların başlamasıyla çöküyor (Afganistan’daki Cenevre Anlaşması’nın imzalanmasından sonra durum devam ediyor).

Bu senaryoların her birinin uygulanması, doğrudan Afganistan “aktörlerinin” ve siyasi aktörlerin niteliklerine ve düşüncelerine, isteklerine, kararlarına ve davranışlarına bağlıdır. Anlaşmanın imzalanmasını takiben, Afganistan’ın tanıdık siyasi aktörleriyle birlikte Taliban olarak adlandırılan önemli ve etkili bir koleksiyon daha eklendi.

Ancak önemli bir diğer bileşen, Afgan yönetiminden on yıllardır sorumlu olan Afgan siyasi “oyuncuları” dır. Bu arada, iki yıldan fazla bir süredir Taliban’ın zihinsel endişelerinin bir parçası olan önemli ve yadsınamaz bir gerçek, Afgan Halkı olarak adlandırılan bir gerçektir.

Dolayısıyla yeni siyasi mevsimde üç önemli, aktif ve etkili gerçeklikle (yabancılar, iç politikalar ve insanlar) karşılaşıyoruz. Afgan sorununu çözmek ve “adil barış” ve “kalıcı güvenlik” elde etmek için bu üç gerçeğin ele alınma şekli, görünüm ve davranıştır.

Bu üç bileşenin Afgan sorununun temel ve barışçıl çözümüne bakış açısı ve yaklaşımı aynı şekilde ortaya konduysa, bunun sonuçları farklı sosyal, politik, kültürel ve ekonomik alanlarda umut edilebilir. Başka bir deyişle, ilk senaryo gerçekleşmiştir.Ancak, bu üç unsurun her birinin bildirici ve eylem yaklaşımları aynı hizada değilse, ikinci senaryo ve ülkenin siyasi istikrarsızlık ve kaosun ortasında çöküşü ve iç savaşların yeni kompozisyon, biçim ve yapı ile başlaması kaçınılmaz olacaktır.

Sorun şu ki, bu üç bileşenin her birinin şu anda sahip olduğu sorumluluğu nedir?

Son on yılda, Halilzad, ABD Avrupa Birliği Büyükelçisi, NATO Sivil Büyükelçisi, Profesör Paulo ve Bayan Robin Rafael gibi üst düzey yerli ve yabancı yetkililerle yurtiçi ve yurtdışında onlarca konferans, konferans ve toplantı yapıldı. Eski ABD Dışişleri Bakanı) ve çeşitli düzeylerde, özellikle de son üç yıl içinde çeşitli düzeylerde yabancı yetkililer, adil ve kalıcı bir güvenlik çözümü arayışında “ABD ile Taliban arasında doğrudan müzakere ihtiyacı” üzerinde durmuşlardır.

Kuşkusuz, bu noktaya kadar, Afgan krizinin barışçıl bir çözümü için en azından “umut” vardı. Şimdi, Afgan toplumundaki yirmi yıldır yaptığım araştırma ve pratik deneyimler ışığında, aşağıdaki üç adresin her birini öneriyorum:

1) Yabancılar: Yabancı güçlerin Afganistan’daki herhangi bir süreçte başarılı olmaları gerekliliği göz önüne alındığında, komşu ülkelerin ve dünya güçlerinin başarı şanslarını arttırmak için mevcut barış süreciyle ilgili aynı ve hizalı konumlara sahip olmaları gerekmektedir.

2) İç Politika: İç politik güçlerin rolü, Afganlar arası müzakerelerde gelecekteki en zor meselelerin çözülmesini göz önüne alındığında çok önemlidir.

3) İnsanlar: Katar’daki Taliban siyasi ofisinin üyeleriyle yaptığım konuşmalarda, ilk iki bileşenden (yabancılar ve yerel siyasi akımlar), Afgan halkının zihniyetinin ve kamuoyunun kendileri için önemli olduğunu hissettim.

Bu, Afganistan’daki uzun vadeli demokrasi sürecinin iyi bir göstergesi olabilir. Adil ve şeffaf bir seçime inanmak, siyasi iktidara tekel eksikliği, Afganistan ulusal egemenliğine dahil olmak üzere tüm siyasi ve sosyal adreslerin gerekliliği, siyasi ve sivil özgürlüklere saygı, dış politikaya saygı, eşitlik ve karşılıklı saygıya inanmak. Dünyadaki bütün ülkeler ve … toplantılarda Taliban’ın konuşmalarının bir parçasıydı.

Taliban’ın, yabancı birlikler Afganistan’dan çekildikten sonra, vatandaşlarının adil bir barış ve kalıcı bir güvenlik sağlamak için esneklik göstermeye hazır olduklarını hissettim. Ancak, Afganistan halkı, Taliban’ın bazı geçmiş eylemlerinin olumlu bir zihniyete sahip olamayabileceği doğal olduğu kanısında.

Afganistan’ın siyasi elitleri, uzmanları ve bilgili insanlarının Afgan halkının yeni siyasi ve kültürel gerçekleri anlama ve sindirmeye yönelik gerçeklerini ve düşüncelerini hazırlayıp anlamaları gerekmektedir. Çünkü eski radikal ve idealist konumlara yapılan vurgu, Afganistan’da yıllarca süren savaş ve krizi sürdürmekten ve daha fazla insanı feda etmekten başka bir etkiye sahip olmayacak.

Özetlemek gerekirse, Afganistan’ın gelişmelerine katılan tüm yabancı aktörlerin barış müzakereleri sürecinde tutulması esastır. Politika (Taliban ve muhalefet) barışı sağlamak için yeterli zihinsel, entelektüel ve pratik kapasiteye sahip olmalı ve yeterli siyasi ve sosyal güvenceye sahip olmalıdır. Sonuçta, sadece barış ve kalıcı güvenlik sağlamak, toplumun ve dünyanın kaçınılmaz olan politik gerçeklerinden bazılarını anlamaya ve sindirmeye değer.

 

 

Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu